Xã, phường Xã hội chủ nghĩa từ mạch nguồn nghĩa tình của Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày đăng: 10-06-2026 Lượt xem: 2615

Có những chủ trương khi mới nghe qua tưởng như lớn lao, xa với đời sống hằng ngày. Nhưng nếu nhìn kỹ, lại thấy đó chính là điều rất gần với từng khu phố, từng con hẻm, từng gia đình và từng người dân. Việc TPHCM thí điểm xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa cũng vậy. Đó không phải là một khái niệm xa vời hay một danh hiệu hình thức, mà là cách làm cho địa bàn dân cư trở nên văn minh hơn, nghĩa tình hơn, an toàn hơn, sạch đẹp hơn; để chính quyền gần dân hơn, người yếu thế được chăm lo tốt hơn, thủ tục hành chính bớt phiền hà hơn và mỗi người dân thêm trách nhiệm với cộng đồng mình đang sống.

Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cùng đoàn công tác thăm gia đình ông Phan Văn Trị (sinh sống ở khu phố 20) tại phường Hòa Hưng có hoàn cảnh gia đình khó khăn ngày 10/2/2026. Ảnh: VĂN MINH

Ý nghĩa lớn nhất của mô hình này nằm ở chỗ đưa những giá trị tốt đẹp của Chủ nghĩa xã hội trở về đúng vị trí gần gũi nhất với nhân dân. Chủ nghĩa xã hội không ở đâu xa khi một khu dân cư biết giữ gìn trật tự, tương trợ nhau lúc hoạn nạn, cùng bảo vệ môi trường, cùng chăm lo người yếu thế, cùng xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh. Chủ nghĩa xã hội cũng hiện diện trong một nền hành chính biết xin lỗi dân khi chậm trễ, biết phục vụ bằng trách nhiệm, biết lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo, biết dùng công nghệ để giảm phiền hà chứ không tạo thêm rào cản.

Với TPHCM, chủ trương này có ý nghĩa rất đặc biệt. Thành phố mang tên Bác từ lâu được biết đến là vùng đất năng động, sáng tạo, nghĩa tình; nơi luôn biết đi trước, thử nghiệm cái mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Trong lịch sử phát triển của mình, thành phố nhiều lần mạnh dạn tìm đường, mở lối từ thực tiễn, góp phần tạo nên những kinh nghiệm quý cho cả nước. Tinh thần “đổi mới” của TPHCM, hiểu đúng nghĩa, chính là bản lĩnh vượt qua sự trì trệ, dám tháo gỡ điểm nghẽn, dám biến yêu cầu của cuộc sống thành sáng kiến quản trị, nhưng luôn hướng về mục tiêu cao nhất là phục vụ nhân dân, phát triển thành phố và đóng góp cho đất nước.

Một góc TPHCM về đêm.

Điều làm nên chiều sâu của TPHCM còn là phẩm chất nghĩa tình. Đây là nơi người tứ xứ đến lập nghiệp, nơi những con người khác quê, khác giọng, khác hoàn cảnh vẫn có thể nương tựa nhau để sống, làm ăn và vươn lên. Thành phố này có thể rất nhanh, rất năng động, rất quyết liệt, nhưng phía sau nhịp sống hối hả ấy luôn có một mạch ngầm ấm áp của sự sẻ chia. Trong những lúc khó khăn, phẩm chất ấy càng hiện rõ qua những suất cơm 0 đồng gửi đến người nghèo, những chuyến xe nghĩa tình đưa công nhân, sinh viên về quê ăn Tết, những bình nước miễn phí bên đường, những khu phố cùng chung tay giúp một gia đình hoạn nạn, những doanh nghiệp chăm lo thêm phúc lợi cho người lao động, những cán bộ cơ sở lặng lẽ đi từng nhà để nắm hoàn cảnh dân mình.

Những việc ấy tưởng nhỏ, nhưng lại làm nên cốt cách của thành phố. Nghĩa tình không nằm ở lời nói lớn, mà ở cách con người đối xử với nhau trong đời sống hằng ngày. Từ mạch nguồn ấy, xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa ở TPHCM chính là làm cho tinh thần nghĩa tình được tổ chức tốt hơn bằng chính sách, bằng trách nhiệm quản trị và bằng sự tham gia của cộng đồng. Đó là cách để thành phố bảo đảm rằng trong hành trình phát triển nhanh hơn, hiện đại hơn, không ai bị bỏ lại một mình phía sau.

“ATM gạo” miễn phí dành cho người nghèo tại quận Tân Phú (trước hợp nhất) đã giúp người nghèo có những bữa cơm ấm cúng trong những ngày cả nước thực hiện cách ly xã hội năm 2020.

Vì vậy, xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa không nên được hiểu như một phong trào hành chính. Đây phải là quá trình làm thật, đo thật, nghe dân thật và sửa những điều chưa tốt thật. Nếu thủ tục còn rườm rà thì phải làm cho gọn hơn. Nếu người dân còn khó tiếp cận chính sách thì phải đưa chính sách đến gần dân hơn. Nếu khu dân cư còn thiếu không gian sinh hoạt thì phải tìm cách bổ sung. Nếu người dân chưa hài lòng với thái độ phục vụ thì bộ máy cơ sở phải tự soi lại mình. Một mô hình hay chỉ có giá trị khi người dân thấy đời sống của mình thay đổi.

TPHCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, không gian rộng hơn và sứ mệnh lớn hơn. Trong bối cảnh ấy, việc thí điểm xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa là dịp để thành phố tiếp tục khẳng định bản lĩnh tiên phong. Tiên phong hôm nay không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng, số lượng dự án hay những công trình lớn, mà còn bằng chất lượng sống của người dân, bằng sự văn minh của từng khu phố, sự nhân ái của từng cộng đồng, trách nhiệm của từng cán bộ và niềm tin của nhân dân vào những giá trị tốt đẹp của chế độ.

Nhìn từ chiều sâu ấy, mô hình xã, phường Xã hội chủ nghĩa rất phù hợp với truyền thống và khát vọng phát triển của TPHCM. Đó là sự kết nối giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội, giữa đổi mới sáng tạo với chăm lo con người, giữa khát vọng vươn tầm đô thị hiện đại với cội nguồn văn hóa Việt Nam và phẩm chất nghĩa tình của Sài Gòn – Gia Định – TPHCM. Một “siêu đô thị” muốn đi xa phải có nền tảng nhân văn vững chắc. Một “siêu đô thị” muốn hiện đại phải bắt đầu từ những cộng đồng dân cư văn minh, đoàn kết và biết sống vì nhau.

Các chất thải nhựa được tái sử dụng thành khu vui chơi cho thiếu nhi, góp phần bảo vệ môi trường sống.

Từ thành phố nghĩa tình đến xã, phường Xã hội chủ nghĩa là một hành trình tự nhiên, hợp lòng dân và phù hợp với truyền thống TPHCM. Khi nghĩa tình được nâng lên thành chính sách, khi sáng tạo được dẫn dắt bằng trách nhiệm, khi dám nghĩ, dám làm được bảo đảm bằng cơ chế và kỷ cương, khi người dân trở thành trung tâm của mọi thước đo phát triển, TPHCM sẽ có thêm một đóng góp mới cho cả nước: một hình mẫu cơ sở hiện đại, nhân văn, dân chủ, kỷ cương, sáng tạo và hạnh phúc. Đó cũng là cách thiết thực nhất để Chủ nghĩa xã hội hiện diện trong từng mái nhà, từng khu dân cư và trong niềm tin của mỗi người dân thành phố.

ThS. Nguyễn Tuấn Anh